चकलंब्याचा "ज्ञानदीप" विझला..!

फाटक सरांच्या अंत्यविधीसाठी हजारोंचा जनसागर; विद्यार्थ्यांसह नागरिकांच्या डोळ्यांत अश्रू..!

चकलंब्याच्या मातीने अनेक कर्तृत्ववान माणसे घडवली; मात्र काही व्यक्तिमत्त्वे अशी असतात की त्यांच्या जाण्याने केवळ एक कुटुंब नव्हे, तर संपूर्ण समाज पोरका होतो. शिवाजी फाटक सरांचे अकाली निधन हे त्याच वेदनेचे उदाहरण आहे. अवघ्या तीस वर्षांच्या तरुण वयात एका उमद्या, कर्तृत्ववान आणि विद्यार्थ्यांच्या मनात घर करणाऱ्या शिक्षकाचा दुर्दैवी अंत झाला आणि चकलंबा परिसरावर दुःखाचा डोंगर कोसळला.

फाटक सर हे नाव केवळ एका शिक्षकाचे नाव नव्हते; ते अनेक विद्यार्थ्यांसाठी विश्वास, मार्गदर्शन आणि प्रेरणेचे प्रतीक होते. वर्गात शिकवताना विषयाचे ज्ञान देणे ही त्यांची जबाबदारी होती; परंतु वर्गाबाहेर विद्यार्थ्यांच्या आयुष्याला दिशा देणे हे त्यांनी आपले कर्तव्य मानले. विद्यार्थ्यांच्या अडचणी समजून घेणे, त्यांच्या अभ्यासाची चौकशी करणे आणि त्यांना योग्य मार्गदर्शन करणे, यामुळे त्यांचे आणि विद्यार्थ्यांचे नाते केवळ गुरु-शिष्यापुरते मर्यादित राहिले नाही.

माणूस किती जगला यापेक्षा तो कसा जगला आणि किती माणसांच्या आयुष्यात प्रकाश निर्माण करून गेला, याला अधिक महत्त्व असते. फाटक सरांनी आपल्या अल्प आयुष्यात अनेक विद्यार्थ्यांच्या मनात ज्ञानाची आणि संस्कारांची ज्योत पेटवली. चकलंबा, बीड आणि कामखेडा येथे ‘ज्ञानदीप’च्या माध्यमातून त्यांनी विद्यार्थ्यांना घडविण्याचे काम केले. त्यांच्या हातून शिकलेली अनेक मुले आज आपल्या आयुष्याची वाटचाल करीत आहेत. त्यांच्या यशामध्ये कुठेतरी फाटक सरांच्या कष्टांचा आणि मार्गदर्शनाचा वाटा नक्कीच आहे.

फाटक सरांचा स्वभाव हा त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा सर्वात मोठा दागिना होता. मनमिळावूपणा, साधेपणा, आपुलकी आणि प्रत्येकाशी जिव्हाळ्याने वागण्याची वृत्ती यामुळे ते सर्वांना आपलेसे वाटत. रस्त्यात एखादा विद्यार्थी भेटला की त्याची आस्थेने विचारपूस करणे, अभ्यासाची चौकशी करणे, अडचण असल्यास मदतीचा हात पुढे करणे—या छोट्या वाटणाऱ्या गोष्टीच त्यांच्या मोठेपणाची खरी ओळख होत्या.

त्यांच्या अपघाती निधनाची बातमी चकलंब्यात पोहोचली आणि जणू संपूर्ण परिसराचेच हृदय थांबले. बाजारपेठ बंद झाली, वातावरण सुन्न झाले आणि प्रत्येकाच्या चेहऱ्यावर अविश्वासाची छाया दिसू लागली. ज्यांच्या आवाजाने वर्ग गजबजायचा, ज्यांच्या मार्गदर्शनाने विद्यार्थ्यांना आत्मविश्वास मिळायचा, तो आवाज आता कायमचा शांत झाला, ही वस्तुस्थिती स्वीकारणे अनेकांसाठी आजही कठीण आहे.

काजळा फाटा येथे झालेल्या अपघातात गंभीर जखमी झाल्यानंतर त्यांना उपचारासाठी बीड येथील सिव्हिल हॉस्पिटलमध्ये दाखल करण्यात आले. मात्र नियतीसमोर वैद्यकीय प्रयत्नही अपुरे पडले आणि उपचारादरम्यान त्यांची प्राणज्योत मालवली. आयुष्याची कितीतरी स्वप्ने डोळ्यांत घेऊन जगणाऱ्या या तरुण शिक्षकाचा प्रवास नियतीने इतक्या अचानक थांबवावा, ही कल्पनाच मन हेलावून टाकणारी आहे.

फाटक सरांच्या अंत्यविधीला लोटलेला हजारोंचा जनसागर त्यांच्या कार्याची खरी पावती देऊन गेला. अंतिम निरोपासाठी जमलेले विद्यार्थी, पालक, नागरिक आणि परिचित यांच्या डोळ्यांतून वाहणारे अश्रू हे कोणत्याही पुरस्कारापेक्षा मोठे होते. माणूस गेल्यानंतर त्याच्यासाठी किती लोकांच्या डोळ्यांत अश्रू येतात, यातच त्याने आयुष्यभर कमावलेल्या माणुसकीची खरी श्रीमंती दिसते.

आज फाटक सर आपल्या सोबत नाहीत. त्यांच्या कुटुंबावर दुःखाचा डोंगर कोसळला आहे. पत्नी, मुलगा, आई, वडील आणि भाऊ यांच्या आयुष्यात निर्माण झालेली ही पोकळी शब्दांनी भरून काढता येणार नाही. एका कुटुंबाने आपला आधार गमावला आहे, तर विद्यार्थ्यांनी आपला मार्गदर्शक. चकलंबा परिसराने शिक्षण क्षेत्रातील एक उमदा चेहरा गमावला आहे.

मात्र मृत्यू माणसाचे शरीर हिरावून घेऊ शकतो; त्याचे विचार, संस्कार आणि कार्य हिरावून घेऊ शकत नाही. फाटक सरांनी घडविलेली विद्यार्थीपिढीच त्यांच्या कार्याची खरी ओळख राहणार आहे. त्यांच्या शिकवणीतून, त्यांच्या विद्यार्थ्यांच्या यशातून आणि त्यांच्या आठवणींतून फाटक सर पुढील अनेक वर्षे जिवंत राहतील.

काही माणसे आयुष्यात येतात आणि निघून जातात; तर काही माणसे आयुष्याचा एक अविस्मरणीय अध्याय बनून जातात. फाटक सर हे दुसऱ्या प्रकारातील व्यक्तिमत्त्व होते. त्यांचे आयुष्य लहान होते; पण त्यांचा ठसा मोठा होता. त्यांनी पेटवलेला ‘ज्ञानदीप’ त्यांच्या जाण्यानंतरही अनेक विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यात प्रकाश देत राहील.

चकलंब्याने आज एक शिक्षक गमावला नाही, तर एक मार्गदर्शक, एक आपला माणूस आणि शिक्षण क्षेत्रातील एक मौल्यवान हिरा गमावला आहे. त्यांच्या जाण्याने निर्माण झालेली पोकळी कदाचित कधीच भरून निघणार नाही; मात्र त्यांच्या स्मृतींचा प्रकाश कायम राहील.

फाटक सर, तुम्ही शरीराने आमच्यात नसाल; पण तुमच्या शिकवणीत, तुमच्या विद्यार्थ्यांच्या यशात आणि असंख्य हृदयांत तुम्ही कायम जिवंत राहाल हे मात्र नक्कीच..!

भावपूर्ण श्रद्धांजली.!विनम्र अभिवादन..!

 *विशेष संपादकीय*

असलम कादरी पत्रकार,चकलंबा